Việc hiểu đúng trẻ đi ngoài thế nào là bình thường, nguyên nhân gây táo bón và cách xử trí phù hợp sẽ giúp cha mẹ chăm sóc con an toàn, tránh lo lắng không cần thiết.
 |
Táo bón, chậm đi cầu là tình trạng khá phổ biến ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ. |
Trẻ đi ngoài như thế nào là bình thường và thế nào là táo bón?
Đi ngoài bình thường ở trẻ
Tần suất đi cầu ở trẻ phụ thuộc vào độ tuổi và chế độ ăn:
Trẻ sơ sinh bú mẹ hoàn toàn:- Có thể đi ngoài 3–5 lần/ngày hoặc 2–3 ngày/lần vẫn được xem là bình thường.
- Phân mềm, vàng, sệt như hoa cà hoa cải
Trẻ bú sữa công thức:- Thường đi ngoài 1–2 lần/ngày
- Phân sệt hơn, mùi nặng hơn
Trẻ ăn dặm: Đi ngoài ít nhất 1 lần/ngày hoặc cách ngày.Quan trọng không phải số lần, mà là tính chất phân và sự thoải mái của trẻ khi đi cầu.
Dấu hiệu trẻ bị táo bón
Trẻ được coi là táo bón khi có một hoặc nhiều dấu hiệu sau:
Đi ngoài dưới 3 lần/tuầnPhân khô, cứng, vón cụcTrẻ rặn nhiều, khóc, đỏ mặt khi đi cầuCó thể kèm đầy bụng, chán ăn, sợ đi ngoài.Táo bón, chậm đi cầu là tình trạng khá phổ biến ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ.
Nguyên nhân dẫn đến trẻ chậm đi cầu, táo bón là gì?
Một số nguyên nhân thường gặp bao gồm:
Nguyên nhân sinh lý
Hệ tiêu hóa của trẻ chưa hoàn thiệnTrẻ bú mẹ hoàn toàn, hấp thu gần như hết chất dinh dưỡng, ít bã thảiNguyên nhân dinh dưỡng
Uống không đủ nướcĂn ít chất xơ (rau xanh, trái cây)Pha sữa công thức quá đặcChuyển đổi sữa hoặc chế độ ăn đột ngộtNguyên nhân thói quenTrẻ nhịn đi cầu do đau rát hậu mônTập đi vệ sinh sai thời điểmNguyên nhân bệnh lý (ít gặp)
Dị tật hậu môn - trực tràngSuy giáp, rối loạn chuyển hóaDị ứng đạm sữa bòTrẻ chậm đi cầu sinh lý, phụ huynh nên làm gì?
Với trẻ chậm đi cầu sinh lý (phân mềm, trẻ không đau, vẫn ăn ngủ tốt), cha mẹ không cần quá lo lắng.
 |
Nếu táo bón kéo dài, không cải thiện dù đã điều chỉnh ăn uống, cha mẹ nên đưa trẻ đi khám. |
Việc can thiệp không cần thiết có thể khiến trẻ mất phản xạ đi cầu tự nhiên.
Cách massage bụng để trẻ dễ đi ngoài
Massage bụng đúng cách giúp kích thích nhu động ruột, hỗ trợ trẻ đi cầu dễ dàng hơn.
Cách thực hiện:
Thời điểm: sau ăn 30–60 phútTay ấm, có thể dùng dầu massage cho béMassage theo chiều kim đồng hồ (chiều của ruột)Các động tác đơn giản:
Xoa tròn quanh rốn: 10–15 vòngĐộng tác đạp xe: Gập – duỗi chân nhẹ nhàngVuốt bụng hình chữ I – L – UThực hiện 5–10 phút/lần, 1–2 lần/ngày
Các cách khắc phục tình trạng táo bón ở trẻ
Tùy độ tuổi, cha mẹ có thể áp dụng:
Điều chỉnh chế độ ăn
Tăng chất xơ hòa tan: rau mồng tơi, rau dền, bí đỏTrái cây giúp nhuận tràng: chuối chín, đu đủ, lê, mậnCho trẻ uống đủ nướcVới trẻ bú sữa công thức
Pha sữa đúng tỷ lệCó thể đổi sang loại sữa mát, dễ tiêu (theo tư vấn y tế)Tạo thói quen đi cầu
Cho trẻ đi vệ sinh vào một giờ cố định mỗi ngàyKhông ép, không tạo áp lực cho trẻKhông tự ý dùng thuốc xổ, thuốc đặt hậu môn khi chưa có chỉ định của bác sĩ.
Phòng ngừa táo bón ở trẻ như thế nào?
Để phòng táo bón hiệu quả, cha mẹ nên:
Duy trì chế độ ăn cân đối, giàu chất xơCho trẻ uống đủ nước mỗi ngàyKhuyến khích trẻ vận động, bò, chạy nhảyTập thói quen đi cầu đúng giờTheo dõi phân của trẻ thường xuyênKhi nào cần đưa trẻ đi khám?
Cha mẹ nên đưa trẻ đến cơ sở y tế nếu:
Táo bón kéo dài trên 2–3 tuầnTrẻ đau bụng nhiều, nôn óiPhân có máuTrẻ chậm tăng cân, biếng ăn rõ rệtBệnh của thời thức ăn tiện lợi
Qua 400 trang sách, bác sĩ Robert H.Lustig đã chỉ ra nguy cơ các bệnh con người có thể mắc phải trong bối cảnh thực ăn nhanh, đồ đóng hộp lên ngôi. Trong đó, Lustig nhấn mạnh rằng, thực phẩm tiện lợi được sản xuất hàng loạt chính là sát thủ âm thầm.
Cuốn sách Bệnh của thời thức ăn tiện lợi giải thích nguyên nhân gây ra tất cả bệnh mạn tính, cách thực phẩm tiện lợi đã tác động đến chúng dẫn đến tổn hại cho sức khỏe, nền kinh tế và môi trường, từ đó đề xuất giải pháp để chữa lành cho con người.
