Sống sót sau Nipah: Di chứng và ám ảnh suốt đời

Nhiều năm sau khi ổ dịch Nipah kinh hoàng xuất hiện và cướp đi hàng trăm sinh mạng ở Malaysia, những người sống sót phải mang di chứng suốt đời, còn mầm bệnh vẫn chưa bị xóa sổ và đang bùng phát trở lại.

Vi rút Nipah: Cơn ác mộng chưa kết thúc - Ảnh: AFP

Kể từ ca nhiễm đầu tiên tại Malaysia năm 1998,

Hình ảnh tiêu hủy lợn được đăng trên một tờ báo của Malaysia - Ảnh: TELEGRAPH

Theo báo Telegraph, trước tình hình khẩn cấp, quân đội Malaysia đã được huy động để tiêu hủy gần một triệu con heo nhằm ngăn chặn dịch lây lan. Xác heo được thu gom và chôn vội trong các hố sâu, để lại ký ức ám ảnh cho những người dân địa phương.

"Chúng bốc mùi nồng nặc. Ngôi làng trở nên hoang tàn, gần như không còn ai ở lại. Nó giống như địa ngục", ông Hoon Keong Goh, người mất 4.000 con heo trong đợt dịch, nhớ lại.

Năm 1999, làng Sungai Nipah (bang Negeri Sembilan) trở thành tâm dịch khiến 105 người thiệt mạng, 160 người nhiễm bệnh và xóa sổ một ngành chăn nuôi trị giá hàng tỉ USD.

Nhiều gia đình có hai, ba người cùng mắc bệnh, trong đó có những trường hợp tử vong, có người sống sót nhưng rơi vào trạng thái sống thực vật.

Ban đầu, Nipah bị chẩn đoán nhầm là viêm não Nhật Bản, dẫn đến các chiến dịch phun thuốc diệt muỗi nhưng không mang lại hiệu quả.

Chỉ đến tháng 3-1999, các nhà khoa học mới xác định đây là một loại vi rút lây từ động vật sang người hoàn toàn mới và đặc biệt nguy hiểm, sau đó được đặt tên là vi rút Nipah.

Ngoài Malaysia, Singapore cũng ghi nhận 11 ca nhiễm và một trường hợp tử vong do công nhân lò mổ tiếp xúc với heo nhập khẩu mang mầm bệnh.

"Vành đai" Nipah tại châu Á

Kể từ sau đợt bùng phát đầu tiên, hơn 10 ổ dịch Nipah khác đã được ghi nhận tại Bangladesh, Ấn Độ và Philippines - những khu vực nằm trong phạm vi sinh sống của loài dơi lớn thuộc chi Pteropus, ổ chứa tự nhiên của vi rút.

Bangladesh là quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề nhất, với 18 đợt bùng phát kể từ năm 2001, tổng cộng 347 ca nhiễm và 249 ca tử vong.

Phần lớn các ổ dịch xảy ra vào mùa đông, được cho là liên quan đến tập quán thu hoạch nhựa cây chà là. Dơi nhiễm vi rút có thể làm nhiễm bẩn nhựa cây khi liếm vào thân cây, phóng uế hoặc chết trong các bình hứng nhựa.

Người dân thu hoạch nhựa cây chà là ở Bangladesh - Ảnh: BSS

Tại Ấn Độ, các đợt bùng phát rải rác hơn, với 4 ổ dịch được ghi nhận, tổng cộng 106 ca nhiễm và 72 ca tử vong.

Đợt nghiêm trọng nhất xảy ra tại bang Kerala năm 2018, với tỉ lệ tử vong lên tới 91%. Các nghiên cứu cho thấy những chủng vi rút tại Bangladesh và Ấn Độ có xu hướng gây suy hô hấp cấp tính nặng hơn.

Philippines từng ghi nhận một ổ dịch vào năm 2014, với 17 ca nhiễm và 9 ca tử vong. Ngoài lây truyền từ người sang người, giới chuyên môn còn phát hiện mối liên hệ giữa dịch bệnh với việc giết mổ và tiêu thụ thịt ngựa, một đặc điểm khác biệt so với các ổ dịch trước đó.

Những vết sẹo không lành

Ông Kong Chong Wong bị di chứng về thị lực sau khi nhiễm vi rút Nipah - Ảnh: JACK TAYLOR

Dù sống sót, nhiều bệnh nhân Nipah phải mang theo di chứng suốt đời. Ông Hoon Keong Goh, nhiễm bệnh khi mới 27 tuổi, hiện phải sống chung với chứng động kinh do tổn thương não.

"Bệnh đã thay đổi hoàn toàn cuộc đời tôi", ông nói. "Nhưng tôi vẫn nghĩ mình may mắn hơn nhiều người khác".

Khoảng 20% người sống sót sau nhiễm Nipah gặp các di chứng thần kinh lâu dài như rối loạn co giật, thay đổi tính cách hoặc suy giảm nhận thức.

Đáng lo ngại hơn, vi rút có thể tồn tại âm ỉ trong cơ thể và tái phát nhiều năm sau đó. Một số trường hợp viêm não khởi phát muộn đã được ghi nhận hơn một thập kỷ sau khi nhiễm vi rút.

Với ông Kong Chong Wong, một nông dân nuôi heo mất mẹ và em gái trong ổ dịch năm 1999, vi rút để lại di chứng về thị lực. 

"Tôi nhìn một thành hai. Tôi không dám lái xe và chỉ có thể viết rất chậm", ông chia sẻ.

Ngày nay, làng Sungai Nipah không còn những trại heo dày đặc, mà được thay thế bằng các đồn điền cọ dầu. Việc chăn nuôi heo vẫn bị cấm.

Tuy vậy, những người sống sót như ông Goh tin rằng thế giới không được phép quên Nipah - một mầm bệnh chết người vẫn luôn rình rập và có thể bùng phát bất cứ lúc nào.

Trung Quốc có loại thuốc COVID-19 'trị' được vi rút Nipah chết người

Các nhà nghiên cứu của Viện Vi rút học Vũ Hán (Trung Quốc) vừa phát hiện một loại thuốc điều trị COVID-19 có thể giúp kiểm soát các đợt bùng phát vi rút Nipah chết người.