Quy định mới bịt kẽ hở về an toàn thực phẩm

Tăng cường trách nhiệm "hậu kiểm"

Quy định mới cũng nêu rõ và tăng cường trách nhiệm "hậu kiểm" của các bộ, ngành và địa phương.

Theo đó, các bộ Y tế, Nông nghiệp và Môi trường, Công Thương, cùng UBND các tỉnh thành có trách nhiệm hằng năm xây dựng và triển khai kế hoạch hậu kiểm định kỳ; đồng thời tổ chức kiểm tra đột xuất đối với các lĩnh vực, nhóm sản phẩm thuộc phạm vi quản lý được phân công.

* Đại biểu Quốc hội TRẦN KHÁNH THU (Hưng Yên):

Nghị quyết mới có những yêu cầu chặt chẽ hơn

Theo nghị quyết mới của Chính phủ, hầu hết các nhóm thực phẩm đang lưu thông phổ biến hiện nay đều thuộc diện phải công bố tiêu chuẩn áp dụng trước khi đưa ra thị trường.

So với quy định trước đây, nghị quyết mới đã có những yêu cầu chặt chẽ hơn về hồ sơ công bố, nhằm khắc phục tình trạng doanh nghiệp, hộ kinh doanh sử dụng kết quả kiểm nghiệm cũ, không phản ánh đúng chất lượng sản phẩm đang lưu thông trên thị trường.

Việc công bố tiêu chuẩn áp dụng được thực hiện chủ yếu bằng hình thức trực tuyến, với thời hạn xử lý hồ sơ là 15 ngày.

Trong thời gian tới, các cơ quan chức năng cần tiếp tục đẩy mạnh công tác kiểm tra, giám sát đối với các cơ sở sản xuất, chế biến, kinh doanh thực phẩm, nhất là trong các thời điểm cao điểm như dịp Tết Nguyên đán này.

Đặc biệt cần rà soát, điều chỉnh một số quy định về xử phạt theo hướng tăng nặng đối với các hành vi vi phạm pháp luật về an toàn thực phẩm, nhất là những vi phạm có tính chất nghiêm trọng, tái phạm hoặc gây hậu quả lớn.

Về lâu dài, cần thay đổi cơ chế quản lý từ "tiền kiểm" sang "hậu kiểm" theo hướng hiện đại, tránh cản trở lưu thông hàng hóa nhưng vẫn bảo đảm an toàn cho người tiêu dùng.

Tác động lớn đến doanh nghiệp, cần thêm hướng dẫn

Trao đổi với Tuổi Trẻ, đại diện Hiệp hội Lương thực thực phẩm TP.HCM cho rằng nghị quyết này giúp siết thêm chất lượng thực phẩm đưa ra thị trường, đây là điều rất tích cực.

Nhưng vị này cho rằng nếu áp dụng theo nghị quyết này sẽ tác động rất lớn đến cộng đồng doanh nghiệp trong lĩnh vực, nên cần có những điều chỉnh và bổ sung hài hòa, bởi đó không chỉ là câu chuyện khiến chi phí đầu vào doanh nghiệp tăng, mà với nhiều yêu cầu mới từ nghị quyết, nếu không có sự chủ động thì khả năng cao sẽ bị gián đoạn ở các khâu.

"Theo quy định mới này, từ sản xuất đến đưa hàng ra thị trường đều có thêm các yêu cầu mới, trong đó có khâu công bố chất lượng và kiểm nghiệm được làm chặt chẽ và thường xuyên hơn.

Với số lượng khổng lồ doanh nghiệp trong lĩnh vực, nhu cầu kiểm nghiệm khi áp dụng quy định mới sẽ rất lớn, vậy liệu các đơn vị cung ứng dịch vụ kiểm nghiệm có đáp ứng được không? Nếu bị quá tải khâu kiểm nghiệm hoặc khâu tiếp nhận và hỗ trợ từ cơ quan quản lý... sẽ khiến gián đoạn và ách tắc" - vị này cho biết.

Trong khi đó, ông Nguyễn Văn Dũng, Giám đốc một doanh nghiệp sản xuất thực phẩm tại TP.HCM, cho rằng những quy định mới trong nghị quyết này xét một cách tổng thể sẽ siết chặt hơn chất lượng sản phẩm thực phẩm.

Tuy vậy, điều này đẩy cái khó không nhỏ về cho doanh nghiệp. Cụ thể, so với quy định trước đây theo Luật an toàn thực phẩm 2010 và các nghị định hướng dẫn, nghị quyết 66.13 yêu cầu rõ ràng hơn về hồ sơ công bố, đặc biệt là việc phải thực hiện công bố lại tiêu chuẩn nếu có thay đổi.

"Sản phẩm thực phẩm đưa ra thị trường thường xuyên được nhà sản xuất thay đổi về bao bì, nhãn mác, thành phần, hoạt chất, xuất xứ... để theo kịp thị hiếu thị trường.

Do đó, nếu áp dụng cần có giải pháp về công nghệ thông tin một cách thuận tiện nhất, nhanh chóng nhất cho việc cập nhật, thay đổi công bố lại. Nếu điều này chậm trễ, việc đưa hàng ra thị trường sẽ bị ách tắc, người tiêu dùng bị ảnh hưởng".

Với lĩnh vực thực phẩm chức năng, ông Nguyễn Đình Đại, Giám đốc đại diện một doanh nghiệp tại TP.HCM, khẳng định nghị quyết này giúp kiểm soát được khâu sản xuất và thương mại thực phẩm chức năng đang "thượng vàng hạ cám", chất lượng bấp bênh hiện nay, để sản phẩm thật sự có chất lượng tốt mới ra được thị trường.

Tuy nhiên, quy định cũng làm khó cho doanh nghiệp vì các yêu cầu khó như sản phẩm thuốc đang áp dụng. "Việc này chỉ là cấp phép, chứ không giải quyết được bài toán là kiểm soát sản phẩm lưu thông trên thị trường sau khi cấp phép như thế nào, vấn đề hậu kiểm ra sao" - ông Đại nói.

Trao đổi với Tuổi Trẻ, bà Nguyễn Thị Hồng Minh, Chủ tịch Hiệp hội Thực phẩm minh bạch, cho rằng việc đưa thêm các quy định để siết chặt chất lượng hàng hóa là cần thiết. Tuy nhiên, nhiều quy định cần thực tế.

Theo bà Minh, Việt Nam cần có quy định về việc hàng hóa sản xuất, lưu thông trên thị trường phải có một tiêu chuẩn chất lượng nhất định, và điều này cần đưa vào luật.

Có như thế người sản xuất, thương nhân, doanh nghiệp liên quan trong chuỗi mới tuân thủ, người mua hàng phải làm theo. Đồng thời, đơn vị cấp phép và đơn vị thanh kiểm tra giấy phép này phải tách biệt để đảm bảo tính khách quan.

Về những băn khoăn của các doanh nghiệp và địa phương khi thực hiện quy định mới, Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên cho hay quy định mới chắc chắn sẽ phát sinh lúng túng ban đầu. Các bộ, ban ngành luôn lắng nghe, tổng hợp những khó khăn vướng mắc trong quá trình thực hiện để hướng dẫn, tháo gỡ kịp thời.

Theo ông Tuyên, khi triển khai quy định mới cần sự phối hợp của các ban ngành, tập trung vào việc hướng dẫn và giải quyết vướng mắc trong tổ chức thực hiện nghị định 46.

Theo tổng hợp bước đầu, các khó khăn chủ yếu liên quan đến kiểm tra nhà nước đối với thực phẩm nhập khẩu, đặc biệt là nông sản, thủy sản và thực phẩm tươi sống; ngoài ra còn có phản ánh về bánh kẹo và một số nhóm thực phẩm khác.

"Nếu vấn đề phát sinh đến mức cần sửa nghị định, các bộ sẽ tổng hợp ý kiến báo cáo Chính phủ. Còn vướng mắc trong quá trình thực hiện, các bộ sẽ ban hành văn bản hướng dẫn theo thẩm quyền" - ông nói và cho biết các bộ, ngành cũng đang rà soát thực phẩm do đơn vị quản lý để sớm hướng dẫn cụ thể để các đơn vị thực hiện đúng quy định pháp luật.