Dị ứng thuốc là một trong những tai biến quan trọng liên quan đến sử dụng thuốc, chiếm khoảng 14-20% tổng số các tác dụng không mong muốn. Tuy nhiên không ít người vẫn còn chủ quan, chỉ đến khi xuất hiện biến chứng nặng mới đi cấp cứu.
Dị ứng thuốc có thể gây nguy hiểm đến tính mạng - Ảnh minh họa
Nhằm giúp cộng đồng hiểu đúng và nhận biết sớm các dấu hiệu nguy hiểm, TS Nguyễn Hữu Trường - Phó giám đốc Trung tâm Dị ứng và Miễn dịch lâm sàng, Coi chừng dị ứng, ngộ độc thuốc gây tê
Cảm giác bốc hỏa vùng mặt và ngực, kèm ngạt mũi, đỏ mắt
Tâm lý bất thường: lo lắng, bồn chồn, kích thích, cảm giác sợ hãi sau khi dùng thuốc
Dấu hiệu báo động các hội chứng dị ứng muộn nguy hiểm
Sốt cao liên tục trên 39 độ C
Nổi hạch, đau sưng khớp
Ban đỏ lan tỏa vùng lưng, ngực; sưng nề mặt
Tổn thương dạng "bia bắn", nổi bọng nước, viêm trợt loét niêm mạc miệng, họng, mắt, cơ quan sinh dục (gặp trong hội chứng Lyell, Stevens-Johnson)
Đỏ da toàn thân, da sưng nề, bong vảy
Bảng nhận biết các dấu hiệu dị ứng thuốc nguy hiểm:
Mức độ / Loại phản ứng
Dấu hiệu nhận biết sớm (Tiền triệu)
Biểu hiện nguy hiểm cần cấp cứu ngay
Phản ứng tức thì (xảy ra ngay hoặc sớm sau khi dùng thuốc)
Đột ngột nổi ban đỏ, ngứa quanh miệng, gan bàn tay, bàn chân, da đầu
Cảm giác bốc hỏa ở mặt và ngực
Ngạt mũi, chảy nước mắt, đỏ mắt
Lo lắng, bồn chồn, kích thích, cảm giác "sợ chết"
Phản vệ: Tụt huyết áp, khó thở cấp
Phù mạch: Vướng họng, khàn tiếng, khó nói, tiết nước bọt nhiều (cảnh báo tắc đường thở)
Phản ứng muộn (xảy ra sau nhiều ngày hoặc tuần)
Sốt cao liên tục (trên 39 độ C) .
Nổi hạch, đau sưng các khớp
Ban đỏ lan tỏa vùng lưng, ngực
Sưng nề vùng mặt
Hội chứng Lyell/Stevens-Johnson: Nổi bọng nước, viêm trợt loét các niêm mạc miệng, họng, mắt, bộ phận sinh dục.
Đỏ da toàn thân: Da toàn thân đỏ rực, sưng nề, bong vảy
Xử trí nhanh khi nghi ngờ dị ứng thuốc
Ngay khi xuất hiện bất kỳ dấu hiệu bất thường nào sau khi bôi, uống hoặc tiêm thuốc, cần:
- Ngừng thuốc ngay lập tức. Tuyệt đối không dùng thêm liều nào của thuốc nghi ngờ gây dị ứng.
- Liên hệ cơ sở y tế gần nhất hoặc gọi cấp cứu nếu có khó thở, phù cổ họng, tụt huyết áp.
- Ghi nhớ tên thuốc, lưu lại đơn hoặc vỏ thuốc để cung cấp thông tin chính xác cho bác sĩ, tránh tái sử dụng hoặc dùng thuốc có phản ứng chéo trong tương lai.
Lưu ý đặc biệt về đường dùng thuốc
Theo chuyên gia, nguy cơ gây dị ứng thay đổi tùy theo đường dùng, giảm dần theo thứ tự:
Dùng tại chỗ (bôi, đắp) → Tiêm dưới da → Tiêm bắp → Uống → Tiêm tĩnh mạch.
Việc tự ý bôi kháng sinh hoặc thuốc lên vết thương hở trong thời gian dài tiềm ẩn nguy cơ mẫn cảm rất cao.
Trước khi dùng bất kỳ loại thuốc nào, người bệnh cần chủ động thông báo tiền sử dị ứng cho bác sĩ. Thầy thuốc cần khai thác kỹ tên thuốc từng gây dị ứng để tránh dùng lại hoặc tránh các thuốc có mẫn cảm chéo.
"Ngay khi xuất hiện dấu hiệu nghi ngờ, phải ngừng thuốc và xử trí theo hướng dẫn của nhân viên y tế. Việc chậm trễ có thể khiến tình trạng chuyển nặng, thậm chí đe dọa tính mạng.
Dị ứng thuốc không hiếm gặp, nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát nếu được nhận biết sớm và xử trí đúng cách", bác sĩ Trường khuyến cáo.
Bị dị ứng với thuốc, hải sản, phấn hoa, phải làm gì?
Các bác sĩ cho biết tùy vào cơ địa mỗi người sẽ mắc một số loại dị ứng khác nhau. Phải chú ý xử lý theo hướng dẫn của bác sĩ.
Bị dị ứng với thuốc, hải sản, phấn hoa, phải làm gì?