02/02/2026 12:00

Vì sao formaldehyde không còn chỗ đứng trong điều trị nha khoa hiện đại?

Trong lịch sử phát triển nha khoa, có những giai đoạn mà lựa chọn điều trị bị giới hạn bởi điều kiện kỹ thuật, vật liệu và hiểu biết khoa học của thời đại, những chất này ngày nay không còn được chấp nhận trong điều trị nội nha hiện đại.

Formaldehyde và các dẫn xuất của nó, như paraformaldehyde, từng được sử dụng trong một số chế phẩm diệt tủy được quảng bá là ‘không chứa arsenic’, hoặc với mục đích sát khuẩn ống tủy trong giai đoạn lịch sử trước đây.

Tuy nhiên cùng với sự tiến bộ mạnh mẽ của khoa học y sinh và sự thay đổi trong quan điểm lấy người bệnh làm trung tâm, chất này ngày nay không còn được chấp nhận trong nha khoa.

Hóa chất này được sản xuất công nghiệp với lượng lớn, chủ yếu dùng làm chất bảo quản, khử trùng và nguyên liệu trong sản xuất nhựa, keo dán. Trong nha khoa, formaldehyde thường xuất hiện trong các chế phẩm như formocresol (hỗn hợp giữa formaldehyde và cresol) hoặc paraformaldehyde trong các paste trám bít ống tủy.

Ứng dụng của formaldehyde trong nha khoa

Formaldehyde từng được sử dụng trong điều trị nội nha và lấy tủy buồng răng sữa trong giai đoạn trước, tuy nhiên vật liệu này hiện nay đang dần bị loại bỏ và thay thế bằng các vật liệu sinh học an toàn hơn.

Nó hoạt động bằng cách cố định protein trong tủy răng, ngăn ngừa nhiễm trùng. Ngoài ra, formaldehyde còn được ứng dụng làm sealers như trong các loại paste để làm đông tụ protein và khử trùng, giúp bịt kín ống tủy trong điều trị nội nha không phẫu thuật. Những chế phẩm này từng phổ biến vì khả năng diệt khuẩn mạnh và dễ sử dụng.

Tuy nhiên, theo hướng dẫn của Hiệp hội Nội nha Mỹ (AAE), các vật liệu chứa paraformaldehyde hiện nay không còn được khuyến cáo sử dụng trong điều trị nội nha.

Các tác động tiêu cực của formaldehyde tới sức khỏe

Formaldehyde là chất gây kích ứng mạnh, gây bỏng mắt, mũi và da ở nồng độ thấp. Tiếp xúc ngắn hạn có thể gây ho, khó thở, và dị ứng. Tiếp xúc dài hạn ở mức thấp có thể dẫn đến hen suyễn và các vấn đề hô hấp.

Quan trọng hơn, formaldehyde được chứng minh

Trong thực hành nội nha hiện đại, đặt rubber dam là bắt buộc để có thể bơm rửa làm sạch ống tủy tốt mà không cần sử dụng các vật liệu có chứa formaldehyde. Kính hiển vi cũng được sử dụng để hỗ trợ bác sĩ tăng hiệu quả điều trị

Cách xử lý rác thải chứa formaldehyde

Rác thải chứa formaldehyde được coi là chất thải nguy hại theo quy định của EPA và OSHA, nên các cơ sở cần đặc biệt lưu ý tuân thủ hướng dẫn địa phương để tránh ô nhiễm môi trường và rủi ro sức khỏe. Các bước xử lý rác thải chứa formaldehyde như sau:

Bước 1, thu gom: Thu gom và lưu trữ rác thải chứa formaldehyde trong thùng kín, dán nhãn "Hazardous Waste - Formaldehyde" cùng với ngày thu gom.

Bước 2, xử lý: Không đổ rác thải chứa formaldehyde xuống cống hoặc đốt. Các cơ sở cần báo cáo và giao cho các cơ quan xử lý chất thải chuyên nghiệp để trung hòa độc tố hoặc thiêu hủy ở nhiệt độ cao.

Đặc biệt lưu ý nên trang bị đầy đủ các dụng cụ như găng tay, kính, khẩu trang khi xử lý.