28/01/2026 00:01

Chuyên gia y tế Việt Nam: Vi rút Nipah không lây kiểu bay xa nhưng chú ý dấu hiệu 'đèn đỏ'

Theo các chuyên gia về y tế tại Việt Nam, vi rút Nipah không lây kiểu 'bay xa' trong không khí, nhưng có thể lan thành cụm ca trong gia đình hoặc nơi chăm sóc nếu tiếp xúc gần mà không phòng hộ tốt.

Trước diễn biến dịch bệnh do vi rút Nipah tại Ấn Độ, TS Lê Quốc Hùng - Trưởng khoa bệnh nhiệt đới, Chuyên gia y tế Việt Nam: Vi rút Nipah không lây 'bay xa' nhưng nguy hiểm khi tiếp xúc gần - Ảnh 2. Virus Nipah hoành hành tại BangladeshĐỌC NGAY

Từ dơi sang người (quan trọng nhất) khi dơi thải vi rút qua nước bọt hoặc nước tiểu làm bẩn thực phẩm, đồ uống; qua động vật trung gian, đặc biệt là heo, khi tiếp xúc gần với heo bệnh hoặc mô, dịch tiết trong chăn nuôi, vận chuyển, giết mổ và và từ người sang người khi tiếp xúc gần với dịch tiết như nước bọt, đờm, dịch mũi họng.

Bệnh không lây kiểu "bay xa" trong không khí, nhưng có thể lan thành cụm ca trong gia đình hoặc nơi chăm sóc nếu tiếp xúc gần mà không phòng hộ tốt.

Nipah dễ bị bỏ sót vì trong vài ngày đầu triệu chứng có thể giống cảm cúm: sốt, đau đầu, mệt mỏi, đau mỏi, đau họng, nôn ói; một số người có ho hoặc khó thở. Điểm nguy hiểm là bệnh có thể chuyển nhanh sang viêm não.

Vì vậy nếu có yếu tố dịch tễ như vừa đi từ vùng đang có cảnh báo hoặc tiếp xúc gần người bệnh nặng chưa rõ nguyên nhân, cần đặc biệt chú ý các dấu hiệu "đèn đỏ" gồm: lơ mơ bất thường, ngủ gà, lú lẫn, nói không rõ, co giật hoặc rối loạn ý thức tăng nhanh.

Khi có các dấu hiệu này, người bệnh cần được đưa đi khám ngay tại cơ sở y tế có khả năng hồi sức.

Hiện chưa có thuốc đặc trị hay vắc xin Nipah dùng rộng rãi cho cộng đồng. Điều trị chủ yếu là điều trị hỗ trợ và hồi sức: hỗ trợ hô hấp khi khó thở, suy hô hấp, kiểm soát co giật, chăm sóc viêm não, bù nước - điện giải, điều trị biến chứng và kiểm soát nhiễm khuẩn trong bệnh viện. Vì vậy với Nipah, phát hiện sớm và chuyển tuyến phù hợp có ý nghĩa rất lớn.

Hiện Việt Nam chưa ghi nhận ca bệnh Nipah, nhưng trong bối cảnh đi lại quốc tế, nguy cơ chủ yếu là các ca "nhập cảnh" từ vùng đang có dịch hoặc cảnh báo. Người dân không cần hoang mang, nhưng nên cảnh giác đúng cách:

Rửa sạch và ưu tiên gọt vỏ trái cây, không ăn trái cây có dấu bị động vật cắn; hạn chế dùng đồ uống, sản phẩm tươi sống không bảo đảm vệ sinh và tránh tiếp xúc gần với dơi hay động vật ốm, chết bất thường.

Nếu trong nhà có người sốt kèm ho, khó thở hoặc có dấu hiệu lơ mơ, người chăm sóc nên đeo khẩu trang khi tiếp xúc gần, rửa tay bằng xà phòng sau khi chạm vào đờm dãi, đồ bẩn, không dùng chung vật dụng dễ dính nước bọt, đờm, hạn chế tụ tập thăm bệnh trong phòng kín và đưa người bệnh đi khám sớm.

Khi đến cơ sở y tế, cần chủ động khai báo việc đi lại hoặc tiếp xúc gần đây để được phân luồng và hướng dẫn phòng lây phù hợp.

Việt Nam chưa ghi nhận trường hợp mắc bệnh do vi rút Nipah

Trước diễn biến dịch bệnh do vi rút Nipah tại Ấn Độ, Bộ Y tế đã yêu cầu các địa phương tăng cường giám sát y tế tại cửa khẩu, kịp thời phát hiện các trường hợp nghi ngờ; đồng thời yêu cầu các cơ sở y tế chuẩn bị sẵn sàng phương án điều trị.

Thông tin từ hệ thống giám sát bệnh truyền nhiễm cho biết từ ngày 27-12-2025 đến ngày 26-1-2026, Ấn Độ ghi nhận 5 trường hợp nghi ngờ mắc bệnh do vi rút Nipah tại một bệnh viện ở bang Tây Bengal, trong đó có 2 trường hợp được xét nghiệm khẳng định dương tính.

Bệnh do vi rút Nipah được xếp vào nhóm bệnh truyền nhiễm đặc biệt nguy hiểm (nhóm A). Vi rút này chủ yếu lây truyền từ động vật sang người, trong đó tại Ấn Độ hiện nay nguồn lây chính được xác định là dơi ăn quả.

Đến ngày 26-1, Việt Nam chưa ghi nhận trường hợp mắc bệnh do vi rút Nipah.

Bộ Y tế cho biết sẽ tiếp tục theo dõi chặt chẽ tình hình dịch bệnh trong nước và quốc tế, phối hợp với WHO và các quốc gia liên quan để kịp thời chỉ đạo triển khai các biện pháp phòng, chống dịch phù hợp, hiệu quả, tránh bị động, bất ngờ.

Châu Á tăng cường đối phó vi rút Nipah, Thái Lan phát hiện vi rút trên dơi

Vi rút Nipah đang khiến châu Á nâng mức cảnh giác, sau khi Ấn Độ ghi nhận ổ dịch mới. Thái Lan cũng vừa ghi nhận sự hiện diện của vi rút trong quần thể dơi ăn quả.